“Akılsız Dostun Olacağına Akıllı Düşmanın Olsun”
Türk Atasözü

Soğuk Savaşın ardından Pax Americana başladı ve Birleşik Devletler uluslararası arenada tek sıklet merkezi haline geldi. Potomac’ın efendileri Sovyet ardılı havzadaki ülkelerle ilişkilerini daha ileri bir düzeye taşıyarak geliştirmek ve onları kendi kamplarına çekmek için yeni bir süreç başlattılar. Çünkü Washington DC’nin proaktif açılımının nihai hedefi Rusya’yı çevrelemek ve Karadeniz ile Kafkasya’da “etken ve etkin” olmaktı. Bu açılım bir süre sonra Kremlin’i açık kapı diplomasisine zorlayabilirdi. Kremlin’in penceresinden görülen Kızıl Meydan tarihin klasik tanımına göre bittiğinin ilan edildiği ve yeni bir miladın başladığı yer olabilirdi. O nedenle Rusya’nın periferisinde yer alan devletler Beyaz Saray’ın öncelikler listesinde üst sıraları aldı.

Rusya’nın yakın çevresindeki rejim değişiklikleri ile kurulan “barikatlar” ve Rusya’ya başlatılan “sessiz abluka” Ukrayna ve Gürcistan’ı diğer bölge ülkelerinden farklı kıldı. Bu iki ülkede yönetimler sivil ve örgütlü renkli devrimlerle -yaşlı kıtanın ikinci domino süreci ile- iş başına geldi. Gücünü batıdan alan bu yönetimler ülkelerinin politik toplumsal ve kurumsal yapı ve işleyişine ne kadar uyum sağladı? Veya ülkelerinin “hazım kapasitesi” açısından başarılı oldu mu? Bilmiyoruz bunu gerçekten bilen olduğunu da sanmıyorum.

Kafkasya’da yaşanan türbülans nasıl başladı ve yaşandı? Kafkasya’da vakum etkisi yapma kapasitesine sahip bu krizden pandoranın kutusu açıldığında jeostratejik bir deprem veya bir Rus Tsunamisi akla uzak veya olasılık dışı değiller. G.Osetya deneyimi kulağımıza Gürcistan’ın yakın bir gelecekte sınırlarını kestirmenin güç olduğu bir coğrafyanın dönüşümün laboratuarı olacağını fısıldıyor.

Gürcistan’da ABD’nin açıkça desteklediği ve Yeni Dünya Düzeni’nin ürünü olan Saakashvili’nin ABD’ye danışmadan G. Osetya’da böyle bir harekât yürütmesi olasılığı ne kadar olabilir? Uluslararası toplumdan ve dünya devletler sistematiğinden medya prizmasına yansıyan ve televizyon ekranlarından bize sunulan pencereden izlediklerimiz “mümkün” diyor…

ABD’nin Gürcistan’da ikisi hava üssü ikisi de deniz üssü olmak üzere toplam 12 askeri üssü var. ABD’nin bu ülkede ayrıca yüzlerce askeri danışmanı ve istihbarat personeli görev yapıyor. İki ülke arasında Gürcistan topraklarında güvenlik ve savunma konularında son derecede etkin işbirliği mekanizmaları mevcut.

Bu durumda; Gürcistan’da harekât kararları ve hazırlığı ABD’den nasıl saklanabildi?

ABD ile ikili ve çoktaraflı ilişkilere büyük önem veren kader birliği yapan Saakashvili birincil müttefiki ABD ile gerekli istişarelerde bulunmadan bu girişimi yapma cesaretini kendisinde nasıl gördü?

Bu konuya analitik bir yaklaşım ile “şeytanın avukatlığını yapmadan” şu yanıtlar verilebilir:

“Egemen devlet Gürcistan’ın uluslararası hukuktan aldığı güçle sınırlarının dâhilindeki G. Osetya’ya yönelik harekat hazırlıkları olağan kabul edildiği için Gürcistan’daki ABD askeri personelinin üslerinin ve ABD uydularının dikkatini çekmedi. Velev ki Saakashvili ABD’ye danışsın Washington onun bölgede istikrarsızlık üretmeye yatkın bu girişimden caydırmak amacıyla “yatıştırma politikası” (appeasement policy) izlerdi. Goliath’a karşı Davud olmak isteyen Saakashvili o nedenle ABD’ye önceden haber vermedi.”

Bu yanıtın tatmin edici olduğunu varsayalım. Eğer “yeni Davud” “etki zemin operasyonu” ABD’ye rağmen gerçekletirdi ise Saakashvili Kafkasya’da bir limbo durumu yarattı. De facto girişimlerle üretilen istikrarsızlık bölgesel dengeleri Rusya’nın lehine çeviriyor. Bu sui generis savaş sayesinde Saakashivili mağdur ülke rolü oynayarak kendine destek veren kamptan daha fazla yardım ve daha fazla güç istiyor.

ABD’nin resmin bütününe bakmadan şartları sorgulamadan olasılıkları hesaplamadan Saakashvili’nin notaları ile dans etmesi ve ona -Rusların istemediği- “hep destek-tam destek” vermesi ABD’nin penceresinden Rusya ile ikili bölgesel ve küresel ilişkiler yumağı açısından faydalı bir yaklaşım olmayabilir.

Eğer ben ABD’de dış politikanın ve savunma politikalarının mutfağında çalışan bir uzman olsaydım ne yapardım?

Önce akılsız bir dostun yaptığı ve sadece başarısızlık vaat eden sonu belirsiz bir serüvene yol açan first majore ABD’yi ortak etmezdim. İlk aşamada Birleşik Devletler’in çıkarı için bu girişimi dışlardım. İkinci aşamada enfant terrible Saakashvili’nin denediği açılımı “Gürcistan’ın milli politikalarına da zarar veren bir tutum” olarak mahkûm edilmesini uluslararası zeminde teşvik ederdim. Üçüncü aşamada Saakasvili’nin yıpranan prestijini onarmak yerine zemini ve şartları oluşur oluşmaz “ülkeye yeni bir soluk getirecek ve bölgede tansiyonu düşürecek bir siyasi liderin” geçmesini desteklerdim!

Kararlılıkla atacağım bu adımlar sayesinde Rusya’nın yeni şartlarda belirleyici konum edinmesini önlerdim. ABD’yi Saakashvili ile görüşmek istemeyen Rusya’nın dediğini yapmak ve yapmamak arasında sıkıştırmaz “duygusallıktan uzak ve bütünüyle reel politikanın emirlerine göre gelişen” bir politika uygulardım. Böylelikle hem bölgesel hem de küresel zeminde ABD’nin Gürcistan üzerinden Rusya ile hesaplaşmaya girerek kaybedilecekleri yeni fırsatlara çevirmesine katkı sağlardım.
Ancak görünüyor ki küreselleşme ile beraber yeni bir Soğuk Savaş –veya Soğuk Barış?- hazırlanıyor. Tahmin ediyorum ben Soğuk Barış şartlarında “çıkarları uzlaştırmak isteyen ve ortak paydalar üzerine gelecek bina edilmesini” savunan birisi olarak o politikanın mutfağında görev alamazdım…